ระบบย่อยอาหาร มีอะไรบ้าง? เข้าใจเพื่อดูแลสุขภาพได้ถูกต้อง

ระบบย่อยอาหาร (Digestive System) คือระบบที่เปลี่ยนอาหารที่กินเข้าไปให้กลายเป็นสารอาหารที่ร่างกายดูดซึมได้ ประกอบด้วยอวัยวะหลายส่วนที่ทำงานประสานกัน ตั้งแต่ปากจนถึงทวารหนัก ความยาวรวมของระบบทางเดินอาหารในมนุษย์ผู้ใหญ่ยาวถึง 9 เมตร

การเข้าใจระบบย่อยอาหารช่วยให้รู้ว่าอาการต่างๆ อย่างท้องอืด แน่นท้อง ท้องผูก หรือท้องเสีย เกิดจากส่วนใด และควรดูแลอย่างไร

อวัยวะในระบบย่อยอาหารและหน้าที่

1. ปาก (Mouth)

จุดเริ่มต้นของการย่อย ฟันบดอาหารให้ละเอียด น้ำลายมีเอนไซม์ Amylase ย่อยแป้งเริ่มต้น การเคี้ยวให้ละเอียดช่วยลดภาระอวัยวะที่เหลือมาก

2. หลอดอาหาร (Esophagus)

ท่อยาว 25 ซม. ส่งอาหารจากปากลงกระเพาะ มีกล้ามเนื้อหดตัวเป็นคลื่น (Peristalsis) ดันอาหารลงไป หูรูดปลายล่างป้องกันกรดไหลย้อนขึ้นมา — ถ้าหูรูดนี้ทำงานผิดปกติทำให้เกิดกรดไหลย้อน (อ่านเพิ่มที่ กรดไหลย้อนห้ามกินอะไร)

3. กระเพาะอาหาร (Stomach)

ถุงกล้ามเนื้อขนาด 1 ลิตร (ยืดได้ถึง 4 ลิตร) ทำหน้าที่บดและหมักอาหารกับกรดกระเพาะ (pH 1.5–3.5) และเอนไซม์ Pepsin ย่อยโปรตีน อาหารอยู่ในกระเพาะ 2–5 ชั่วโมง

4. ลำไส้เล็ก (Small Intestine)

ยาวที่สุด ~6–7 เมตร ย่อยและดูดซึมสารอาหาร 90% ของร่างกาย แบ่งเป็น 3 ส่วน: Duodenum รับน้ำดีและน้ำตับอ่อน, Jejunum ดูดซึมหลัก, Ileum ดูดซึมที่เหลือ

5. ลำไส้ใหญ่ (Large Intestine)

ยาว ~1.5 เมตร ดูดซึมน้ำและแร่ธาตุจากกากอาหาร อุจจาระก่อตัวที่นี่ แบคทีเรียในลำไส้ใหญ่หมักกากอาหารและผลิตวิตามิน K และ B12 บางส่วน — นี่คือเหตุผลว่าทำไม Prebiotic จึงสำคัญ

6. ตับ ตับอ่อน ถุงน้ำดี (อวัยวะเสริม)

ตับผลิตน้ำดี ตับอ่อนผลิตเอนไซม์ย่อยและอินซูลิน ถุงน้ำดีเก็บและปล่อยน้ำดีเมื่อกินอาหารมัน ทั้งสามทำงานประสานกันเพื่อย่อยไขมัน โปรตีน และคาร์โบไฮเดรต

อาการที่บอกว่าระบบย่อยอาหารมีปัญหา

อาการ	ส่วนที่อาจมีปัญหา
แสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว	กรดไหลย้อน / หลอดอาหาร
แน่นท้อง อาหารไม่ย่อย	กระเพาะอาหาร
ท้องอืด มีลม	ลำไส้เล็ก / ลำไส้ใหญ่
ท้องผูกหรือท้องเสียสลับกัน	ลำไส้ใหญ่ (IBS)
อุจจาระมีเลือด / สีดำ	ต้องพบแพทย์ทันที
ตัวเหลือง ตาเหลือง	ตับ / ถุงน้ำดี ต้องพบแพทย์ทันที

วิธีดูแลระบบย่อยอาหาร

• เคี้ยวช้าๆ ทุกคำอย่างน้อย 20–30 ครั้ง
• กินไฟเบอร์ 25–30 กรัม/วัน จากผักผลไม้และธัญพืช
• ดื่มน้ำ 8–10 แก้ว/วัน
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• จัดการความเครียด (สมองและลำไส้เชื่อมกันด้วย gut-brain axis)
• งดสูบบุหรี่และลดแอลกอฮอล์

ดูแลระบบย่อยอาหารด้วยสมุนไพร

Green Curmin สารสกัดขมิ้นชันชนิดละลายน้ำ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการดูแลสุขภาพกระเพาะอาหารและระบบย่อยอาหาร

Curma Max เครื่องดื่มสมุนไพรขมิ้นชัน เห็นผลเร็ว เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการท้องอืด แน่นท้อง ไม่ย่อย

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการบำบัด บรรเทา รักษา หรือป้องกันโรค

FAQ

กระเพาะอาหารมีหน้าที่อะไร? บดและหมักอาหารกับกรดกระเพาะและเอนไซม์ ย่อยโปรตีนเป็นหลัก และควบคุมการปล่อยอาหารลงลำไส้เล็กทีละน้อย

ท้องเฟ้อเกิดจากอะไร? เกิดจากแก๊สในระบบย่อยอาหาร มาจากการกลืนลม การหมักของแบคทีเรียในลำไส้ใหญ่ หรืออาหารบางชนิดที่ทำให้เกิดแก๊สมาก เช่น ถั่ว กะหล่ำ น้ำอัดลม (อ่านเพิ่มที่ วิธีไล่ลมในท้อง)

การย่อยอาหารใช้เวลานานแค่ไหน? อาหารใช้เวลาผ่านระบบย่อยทั้งหมด 24–72 ชั่วโมง กระเพาะใช้ 2–5 ชม. ลำไส้เล็ก 2–6 ชม. ลำไส้ใหญ่ 10–59 ชม.